Debiut prozatorski Aleksandry Majówki
Debiut prozatorski Aleksandry Majówki
Cykl: Blogowe spotkania literackie
Wakacje w pełni, więc przychodzę z kolejną propozycją czytelniczą. Opowiem o wrażeniach po lekturze debiutu prozatorskiego Aleksandry Majówki. Autorka wcześniej opublikowała książki poetyckie Cztery stany skupienia i Znużenie materiału. Odroczona egzekucja ukazała się w tym roku nakładem Biura Literackiego. Podczas lektury sformułowanie stracić głowę może nabrać nowego znaczenia.
Wakacje w pełni, więc przychodzę z kolejną propozycją czytelniczą. Opowiem o wrażeniach po lekturze debiutu prozatorskiego Aleksandry Majówki. Autorka wcześniej opublikowała książki poetyckie Cztery stany skupienia i Znużenie materiału. Odroczona egzekucja ukazała się w tym roku nakładem Biura Literackiego. Podczas lektury sformułowanie stracić głowę może nabrać nowego znaczenia. Motywem przewodnim całej opowieści jest właśnie amputacja głowy. Coś, co na początku szokuje i jest wyrazem buntu wobec wszechobecnej inwigilacji potem staje się po prostu kolejną zmianą, trendem, który odciska swoje piętno na życiu człowieka. Autorka zdradziła w rozmowie z Arturem Bursztą, że (…) sama metafora pozbawienia się głowy, zanim nabrała konsekwencji politycznych i społecznych, przyszła z mojego starego wiersza z wersu »uderzyłam czołem w stół nożyce odcięły mi głowę«, który opowiadał o przystosowaniu się do norm.
Podczas lektury Odroczonej egzekucji czytelnik ma do czynienia z wizją przyszłości, która jest z pewnością inspirowana tym, co się obecnie dzieje. Nieustannie towarzyszy nam rozwój technologiczny. Starsze pokolenia poznawały technologię w pewnym wieku, ale już późniejsze wychowywały się w jej towarzystwie. Obecnie na co dzień mamy dostęp do sieci, całkiem sporo czasu spędzamy przeglądając strony internetowe, media społecznościowe. Użytkownik zbiera dane, ale informacje zbierane są też o nim. Zaprezentowana wizja przyszłości może być częściową odpowiedzią na pytanie, co może czekać na człowieka za drzwiami przyszłości? Motyw rozwijającej się technologii i przyszłości jest uniwersalny, co może sprawić, że więcej osób sięgnie po tę publikację. Budowa literackiego świata, w którym żyją bohaterowie, wydaje się naturalna, a wręcz realna. Historia została nadbudowana na świecie technologii, który towarzyszy nam obecnie.
Choć niezbyt często sięgam po książki, które zawierają wykreowaną wizję przyszłości, to lekturę publikacji pod tytułem Odroczona egzekucja uważam za ciekawe doświadczenie. Szczególnie zainteresował mnie wymiar społeczno-psychologiczny całej historii. Amputacja głowy staje się metaforą zmian. Zmian, które bez przerwy zachodzą w społeczeństwach. One na początku potrafią szokować, wywoływać emocje, poparcie lub sprzeciw, a z biegiem czasu stają się elementem codzienności. Autorka pokazała tę zmianę z różnych perspektyw. Spojrzeliśmy na to oczami aktywistów, influenecerów, polityków, marketingowców, medyków. W pewnym momencie utrata głowy z przejawu buntu stała się normą, która miała wpłynąć na poprawę życia i dobrostanu zdrowotnego, miała być produktem, po który ludzie chętnie sięgają, miała być rozwiązaniem problemów finansowych, dzięki możliwości sprzedania własnej głowy. Głowa i bezgłowie stały się też towarem tak samo, jak informacje.
Chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na wątek marketingowo-polityczny, w postaci prowadzenia kampanii w internecie kandydatki na prezydentkę. To zilustrowało, jak łatwo jest manipulować użytkownikiem sieci. Wystarczy od kilku do kilkuset stworzonych za pomocą sztucznej inteligencji profili influencerów, puszczenie mniej lub bardziej niezgodnych z prawdą informacji, wypowiedzi, by dalej dyskusja toczyła się już własnym życiem zgodnie z zamiarami organizatorów kampanii. Inspiracji do tego wątku nie musimy daleko szukać, ponieważ można takie zjawiska zaobserwować podczas kampanii politycznych, społecznych. Zjawiska przebierają na rozmiarze, jak kula śniegowa i podgrzewają atmosferę. Uważam, że to ważny wątek i cieszę się, że został pokazany w tej historii.
Bohaterowie książki byli różni od siebie i ciekawi. Każdy z nich dźwigał inny bagaż doświadczeń. Podczas lektury jednego rozdziału poznawaliśmy świat zawarty w książce z perspektywy jednego bohatera, by w następnym rozdziale popatrzeć oczami innej osoby. Ten zabieg sprawił, że lektura książki nie była monotonna. Z każdą kolejną stroną rosło zaciekawienie powieścią. Opowieścią, która jest wielowymiarowa. Bohaterowie byli w każdym szczególe dopracowani.
Nakrętka, która zastępowała głowę, była również kolejnym towarem, który cieszył się rosnącą popularnością. Po lekkim odkręceniu pozwalał osłabić odczuwanie uczuć, emocji, uciszał demony przeszłości i teraźniejszości. To kolejny interesujący wątek, który jest bardzo uniwersalny, czasem nawet podyktowany potrzebą człowieka. Potrzebą do odpoczynku, nie tylko fizycznego, ale również psychicznego. Punktem wyjścia do stworzenia świata z książki mogła być nasza teraźniejszość, w której często jesteśmy przebodźcowani, więc nie trudno sobie wyobrazić, że w przyszłości ten problem mógł narastać.
W książce, w której fabuła opierała się na postępie technologicznym, spodziewałam się naleciałości z języka angielskiego. Jednak one zostały w zapisie spolszczone. To – w moim odbiorze – podkreśla miejsce toczącej się akcji. Jest to Polska. Ten zabieg jest systematycznie stosowany w całej powieści. Angielski jako język międzynarodowy towarzyszy nie tylko tym, którzy się go uczą. Spotykamy go w przekazach medialnych, w reklamach, w dyskusjach i rozmowach odbywanych osobiście oraz w sieci. Można powiedzieć, że jest modny. Cieszę się, że to wybrzmiało w książce, ale z zachowaniem zapisu spolszczonego, który wskazuje, że to właśnie w Polsce niektóre zwroty są adaptowane.
Tytuł brzmiący Odroczona egzekucja skojarzył mi się z procesami mającymi miejsce w przeszłości. Jedną z kar niegdyś była śmierć poprzez ucięcie głowy. W tej historii dzięki postępowi technologicznemu utrata głowy nie była jednoznaczna ze śmiercią, ale niosła zmianę sposobu organizowania życia, funkcjonowania. Stała się końcem i jednocześnie początkiem czegoś nowego. Książka ma przede wszystkim wymiar społeczny. Pokazuje przyszłość w niezbyt kolorowych barwach, ale ile z tej przyszłości odnajdziemy w naszej współczesności? Zapraszam do lektury.
Dziękuję za egzemplarz recenzencki wydawnictwu Biuro Literackie.
